काही चुकीचं घडलं असेल तर

तुमची परिस्थिती शोधा आणि पहिल्या पायरीपासून सुरुवात करा. सगळं बरोबर करण्यापेक्षा वेग जास्त महत्त्वाचा - विशेषतः जिथे पैसे गुंतलेले असतात.

माझ्या खात्यातून पैसे गेले

आत्ता 1930 वर फोन करा. सगळ्यात आधी हेच - सुरुवातीच्या काही तासांतच पैसे थांबवता येतात.
सोबत cybercrime.gov.in वर तक्रारही नोंदवा. फोन आणि लेखी तक्रार, दोन्ही आवश्यक आहेत.
तुमच्या कार्डावर छापलेल्या नंबरवरून बँकेला फोन करा आणि खातं किंवा कार्ड ब्लॉक करून घ्या.
कुणी फोन करून पैसे 'परत मिळवून देतो' असं म्हणालं तर ऐकू नका. एकदा नुकसान सोसलेल्या लोकांसाठीच ती दुसरी फसवणूक असते.
सगळ्याचे स्क्रीनशॉट ठेवा - मेसेज, नंबर, ट्रान्झॅक्शन आयडी. काहीही डिलीट करू नका.

माझा फोन हरवला किंवा चोरीला गेला

दुसऱ्या कोणत्याही फोनवरून किंवा संगणकावरून google.com/android/find (Android) किंवा icloud.com/find (iPhone) उघडा. डिव्हाइसला lost म्हणून खूण करा, त्याने ते लॉक होईल.
तुमच्या मोबाइल ऑपरेटरला फोन करून सिम ब्लॉक करून घ्या, म्हणजे कुणी तुमचे ओटीपी घेऊ शकणार नाही.
दुसऱ्या डिव्हाइसवरून तुमच्या Google किंवा Apple खात्याचा पासवर्ड बदला. त्याने तो फोन साइन आउट होईल.
sancharsaathi.gov.in वर IMEI ने फोन ब्लॉक करा, म्हणजे त्यात दुसरं सिमही चालणार नाही.
पोलिसात तक्रार नोंदवा. विमा आणि IMEI ब्लॉक, दोन्हींसाठी ती लागेल.

मी एखादी लिंक क्लिक केली किंवा चुकीचं काहीतरी इन्स्टॉल केलं

त्या डिव्हाइसचं वाय-फाय आणि मोबाइल डेटा लगेच बंद करा.
दुसऱ्या डिव्हाइसवरून आधी तुमच्या ईमेलचा पासवर्ड बदला, मग बँक आणि UPI अॅपचा.
जे इन्स्टॉल केलं होतं ते काढून टाका. Android वर Settings ▸ Accessibility ▸ Downloaded apps सुद्धा पाहा आणि तिथे जे असेल ते काढून टाका.
Settings ▸ Apps ▸ Special app access ▸ Device admin apps पाहा आणि अनोळखी गोष्टी काढून टाका.
पुढचे काही दिवस बँकेचे मेसेज लक्षपूर्वक पाहत राहा. काहीही हललं तर 1930 वर फोन करा.
फोन स्वच्छ आहे याची पक्की खात्री नसेल, तर फोटोंचा बॅकअप घेऊन फोन फॅक्टरी रीसेट करून टाका. त्रास होईल, पण गोष्ट पक्की होईल.

माझं खातं दुसऱ्या कुणाच्या ताब्यात आहे

त्या सेवेचं account recovery पान उघडा - Google, WhatsApp, Instagram आणि Facebook, सगळ्यांचं असतं.
WhatsApp साठी फक्त पुन्हा इन्स्टॉल करून तुमच्या नंबरने लॉगिन करा. त्याने दुसरा माणूस लगेच साइन आउट होतो.
परत आत आल्यावर लगेच two-step verification चालू करा आणि जी linked device किंवा session ओळखीची वाटत नाहीत ती काढून टाका.
तुमच्या ओळखीच्यांना सांगून टाका, शक्य असेल तर जाहीरपणे. खातं घेणारा त्यांनाच मेसेज करून पैसे मागत असेल.
त्या खात्याशी जोडलेल्या ईमेलचा पासवर्डही बदला.

कुणीतरी फोटो किंवा व्हिडिओ दाखवून मला धमकावतंय

पैसे देऊ नका. पैसे दिल्याने हे कधीच थांबलेलं नाही - त्याने फक्त हेच सिद्ध होतं की तुम्ही पुन्हा द्याल.
मेसेज डिलीट करू नका. ते पुरावे आहेत.
cybercrime.gov.in वर तक्रार करा. त्यासाठी वेगळा प्रकार आहे, आणि तक्रार नाव न सांगताही करता येते.
1930 वर फोन करा, किंवा 1098 वर जर ज्याच्यासोबत हे घडतंय तो अठरा वर्षांखालचा असेल.
कुणा एका विश्वासातल्या माणसाला सांगून टाका. ही धमकी तोपर्यंतच चालते जोपर्यंत तुम्ही एकटे झगडता, आणि त्यांचा त्यावरच भरवसा असतो.
हे खूप लोकांसोबत घडतं. ज्यांचं महत्त्व आहे, त्यांच्यापैकी कुणीही तुम्हाला दोष देणार नाही.

तरीही अडकला आहात? कुणा माणसाला विचारा.

तुमची गोष्ट या पानावर नसेल, किंवा तुम्ही या पायऱ्या करूनही काहीतरी बरोबर वाटत नसेल, तर ईमेल लिहून काय घडलं ते सांगा. तुम्ही काय क्लिक किंवा इन्स्टॉल केलं, ते कधी घडलं, आणि आतापर्यंत काय काय केलं हेही लिहा. ईमेलमध्ये पासवर्ड, ओटीपी किंवा कार्ड नंबर पाठवू नका.

ईमेल लिहा