ઓનલાઈન સુરક્ષિત રહો

જો કંઈ ખોટું થઈ જાય

તમારી પરિસ્થિતિ શોધો અને પહેલા પગલાથી શરૂ કરો. બધું બરાબર કરવા કરતાં ઝડપ વધારે અગત્યની છે - ખાસ કરીને જ્યાં પૈસા સંકળાયેલા હોય.

મારા ખાતામાંથી પૈસા જતા રહ્યા

  1. અત્યારે 1930 પર ફોન કરો. સૌથી પહેલાં આ જ - શરૂઆતના થોડા કલાકોમાં જ પૈસા રોકી શકાય છે.
  2. સાથે cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ પણ નોંધાવો. ફોન અને લેખિત ફરિયાદ, બંને જરૂરી છે.
  3. તમારા કાર્ડ પર છાપેલા નંબરથી બેંકને ફોન કરો અને ખાતું કે કાર્ડ બ્લોક કરાવો.
  4. કોઈ ફોન કરીને પૈસા 'પાછા અપાવવા' ની વાત કરે તો ન માનો. એ એ જ લોકો માટે બીજી છેતરપિંડી છે જે એક વાર નુકસાન ભોગવી ચૂક્યા છે.
  5. બધાના સ્ક્રીનશોટ રાખો - મેસેજ, નંબર, ટ્રાન્ઝેક્શન આઈડી. કશું ડિલીટ ન કરો.

મારો ફોન ખોવાયો કે ચોરાઈ ગયો

  1. કોઈ બીજા ફોન કે કમ્પ્યુટરથી google.com/android/find (Android) કે icloud.com/find (iPhone) ખોલો. ડિવાઇસને lost માર્ક કરો, એનાથી એ લોક થઈ જશે.
  2. તમારા મોબાઈલ ઓપરેટરને ફોન કરીને સિમ બ્લોક કરાવો, જેથી કોઈ તમારા ઓટીપી ન લઈ શકે.
  3. કોઈ બીજા ડિવાઇસથી તમારા Google કે Apple એકાઉન્ટનો પાસવર્ડ બદલો. એનાથી એ ફોન સાઈન આઉટ થઈ જશે.
  4. sancharsaathi.gov.in પર IMEI થી ફોન બ્લોક કરો, જેથી એમાં બીજું સિમ પણ ન ચાલે.
  5. પોલીસમાં ફરિયાદ નોંધાવો. વીમા અને IMEI બ્લોક, બંને માટે એ જરૂરી હશે.

મેં કોઈ લિંક ક્લિક કરી લીધી કે કંઈક ખોટું ઇન્સ્ટોલ કરી લીધું

  1. એ ડિવાઇસનું વાઈ-ફાઈ અને મોબાઈલ ડેટા તરત બંધ કરો.
  2. કોઈ બીજા ડિવાઇસથી પહેલાં તમારા ઈમેલનો પાસવર્ડ બદલો, પછી બેંક અને UPI એપનો.
  3. જે ઇન્સ્ટોલ કર્યું હતું એ કાઢી નાખો. Android પર Settings ▸ Accessibility ▸ Downloaded apps પણ જુઓ અને ત્યાં જે હોય એ કાઢી નાખો.
  4. Settings ▸ Apps ▸ Special app access ▸ Device admin apps જુઓ અને અજાણી વસ્તુઓ કાઢી નાખો.
  5. આવતા થોડા દિવસ બેંકના મેસેજ ધ્યાનથી જોતા રહો. કંઈ પણ હલે તો 1930 પર ફોન કરો.
  6. જો પાકી ખાતરી ન હોય કે ફોન સાફ છે, તો ફોટાનો બેકઅપ લઈને ફોનને ફેક્ટરી રીસેટ કરી દો. તકલીફ પડશે, પણ વાત પાકી થઈ જશે.

મારું એકાઉન્ટ બીજા કોઈના કબજામાં છે

  1. એ સેવાનું account recovery પાનું ખોલો - Google, WhatsApp, Instagram અને Facebook, બધાનું હોય છે.
  2. WhatsApp માટે ફક્ત ફરી ઇન્સ્ટોલ કરીને તમારા નંબરથી લોગિન કરો. એનાથી બીજો માણસ તરત સાઈન આઉટ થઈ જાય છે.
  3. પાછા અંદર આવો કે તરત two-step verification ચાલુ કરો અને જે linked device કે session ઓળખાય નહીં, એ કાઢી નાખો.
  4. તમારા ઓળખીતાઓને કહી દો, બની શકે તો ખુલ્લેઆમ. એકાઉન્ટ લેનાર એમને જ મેસેજ કરીને પૈસા માગતો હશે.
  5. એ એકાઉન્ટ સાથે જોડાયેલા ઈમેલનો પાસવર્ડ પણ બદલો.

કોઈ મને ફોટા કે વીડિયો બતાવીને ધમકાવે છે

  1. પૈસા ન આપો. પૈસા આપવાથી આ ક્યારેય અટક્યું નથી - એનાથી ફક્ત એ સાબિત થાય છે કે તમે ફરી આપશો.
  2. મેસેજ ડિલીટ ન કરો. એ પુરાવા છે.
  3. cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ કરો. એના માટે અલગ શ્રેણી છે, અને ફરિયાદ નામ જણાવ્યા વગર પણ કરી શકાય છે.
  4. 1930 પર ફોન કરો, કે 1098 પર જો જેની સાથે થઈ રહ્યું છે એ અઢાર વર્ષથી નાનું હોય.
  5. કોઈ એક ભરોસાપાત્ર માણસને કહી દો. આ ધમકી ત્યાં સુધી જ ચાલે છે જ્યાં સુધી તમે એકલા ઝઝૂમો છો, અને એમને એનો જ ભરોસો છે.
  6. આ ઘણા બધા લોકો સાથે થાય છે. જે લોકો મહત્ત્વના છે, એમાંથી કોઈ તમને દોષ નહીં આપે.

તોય અટક્યા છો? કોઈ માણસને પૂછો.

જો તમારી વાત આ પાના પર ન હોય, અથવા તમે આ પગલાં કરી લીધાં હોય અને છતાં કંઈક બરાબર ન લાગતું હોય, તો ઈમેલ લખીને જણાવો કે શું થયું. એ પણ લખો કે તમે શું ક્લિક કે ઇન્સ્ટોલ કર્યું, ક્યારે થયું, અને અત્યાર સુધી શું શું કર્યું. ઈમેલમાં પાસવર્ડ, ઓટીપી કે કાર્ડ નંબર ન મોકલશો.

ઈમેલ લખો